kontakt@amborucka.pl Od kwietnia na czas nieokreślony odbywają się tylko konsultacje online.

ul. Marcelińska 96b/208, Poznań

Opieka nad kobietą w ciąży – pomoca dietetyka

Szanowni Państwo,

od marca do poradni ORL CENTRUM i zespołu Dietetyk Anny-Marii Boruckiej dołączy Pani mgr Paulina Chrzan. Specjalizuje się w prowadzeniu dietetycznym kobiet w ciązy oraz podczas laktacji a także pacjentów cierpiących na chorobę Hashimoto.

Aby umówić się do Pani Pauliny na wizytę, należy skorzystać z numeru rejestracji czyli 535 33 11 77. Pani Paulina przyjmuje w czwartki.

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem Pani Pauliny na temat żywienia w ciąży.

Anna-Maria Borucka, zespół ORL CENTRUM

Żywienie kobiet ciężarnych a karmiących piersią

 

Wiele badań wskazuje na zatrważające statystki mówiące o tym, iż dieta większości ciężarnych kobiet nie spełnia zalecanych dziennych zaleceń dotyczących spożycia energii oraz składników odżywczych wraz z pożywieniem. Fakt ten nie powinien być bagatelizowany, gdyż niektóre związki w niedostatecznych ilościach dostarczane wraz z posiłkami prowadzić mogą do rozwoju licznych patologii zarówno u matki, jak i u dziecka, a także wpływać na przyszłe nawyki żywieniowe pociechy. Poza tym nieodpowiednie żywienie podczas laktacji skutkować może zanikiem pokarmu czy nieprawidłowym rozwojem niemowląt.

 

Żywienie kobiet w ciąży

 

Nie od dziś wiadomo, iż nieprawidłowa dieta kobiety podczas ciąży wpływać może negatywnie zarówno na zdrowie matki, jak i płodu, a także niemowląt po urodzeniu. W publikacjach udowodniono także, iż przyczynia się on m.in. do zwiększenia ryzyka konieczności wykonania cesarskiego cięcia, wystąpienia stanu przedrzucawkowego czy makrosomii płodu lub jego nieprawidłowego przyrostu masy ciała podczas ciąży. Dodatkowo matczyna otyłość czy cukrzyca naraża dziecko na rozwój otyłości czy też chorób przewlekłych w przyszłości.

Zdrowe odżywiania ma zatem kluczowe znaczenie dla zdrowia matek oraz ich dzieci. W trakcie ciąży dieta kobiety winna być zbilansowana zarówno pod względem podstawowych makroelementów, jak i witamin i składników mineralnych. Poza tym warto pamiętać o tym, iż u kobiety wówczas zwiększa się dzienne zapotrzebowanie energetyczne, jak i białko. Kaloryczność diety winna zwiększyć się jednak dopiero od drugiego trymestru ciąży. Związane jest to przede wszystkim z koniecznością zaspokojenia potrzeb organizmu na rozbudowę łożyska oraz tkanek rosnącego płodu. Do najważniejszych składników odżywczych, na które należy zwrócić szczególną uwagę w tym niezwykłym czasie zalicza się:

  • Kwas foliowy
  • Żelazo
  • Cynk
  • Białko
  • Węglowodany
  • Witamina D
  • Miedź
  • Wapń
  • Błonnik

Niezwykle często kobiety w wieku prokreacyjnym cierpią na niedobory tych składników, zwłaszcza dwóch pierwszych. Ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na owe składniki w czasie ciąży, ich ilość w organizmie okazuje się jeszcze bardziej niewystarczająca. Powodem takich zachowań zwykle jest brak odpowiedniej wiedzy żywieniowej wśród tej grupy pacjentek. Wskutek tego rozwinąć może się niedokrwistość (anemia) u matek oraz zwiększa się predyspozycja do infekcji dróg moczowych. Anemia natomiast zwiększa ryzyko przedwczesnych porodów. Nie bez znaczenia okazuje się również wapń, którego niedostateczna podaż skutkuje zmniejszeniem gęstości kości, a w niektórych przypadkach pojawieniem się nadciśnienia tętniczego u matki, co natomiast zwiększa niebezpieczeństwo wspomnianego wcześniej przedwczesnego porodu czy nawet śmierci noworodków.

Cynk i kwas foliowy to składniki, które zapobiegają, poza wspomnianymi powyżej patologiami, powstawaniu wad rozwojowych u dziecka, wad serca czy nawet przedłużonym porodom. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku miedzi, która wywiera wpływ na parametry antropometryczne płodu.

Ważnym faktem jest konieczny wzrost masy ciała u kobiety ciężarnej. Szacuje się, że powinien on wynosić ok. 8kg. Na ilość tą składa się masa płodu, łożysko, objętość płynu owodniowego, jak i przystosowanie tkanek matki do utrzymania ciąży, czyli powiększenie macicy, piersi czy zwiększenie objętości krwi. Niższy wzrost masy ciała u kobiety skutkować będzie mobilizacja organizmu i wykorzystaniem tkanki tłuszczowej oraz komórek białkowych matki w celu wsparcia ciąży. Wartość ta dotyczy oczywiście ciąży pojedynczej, a w przypadku mnogiej jest większa.

 

Żywienie kobiet podczas laktacji

 

W czasie laktacji, podobnie jak w przypadku ciąży, zapotrzebowanie kobiety zarówno na wartość energetyczną diety, jak i makro- oraz mikroskładniki żywieniowe jest zwiększone. Wiąże się to w pierwszym przypadku z rozwijającym się płodem, natomiast podczas karmienia z wytwarzaniem pokarmu, który ma na celu odżywić dziecko przez kilka kolejnych miesięcy. Warto tutaj wspomnieć, iż pokarm kobiety, a właściwie jego skład, zmienia się naturalnie wraz z wzrostem dziecka, tak by zapewnić mu wszelkie niezbędne składniki do prawidłowego wzrostu. Z tego względu mleko matki jest rekomendowane jako najlepszy pokarm dla dziecka do co najmniej 6 miesiąca życia, a najlepiej do ukończenia 1 roku życia. Poza tym jest źródłem komórek odpornościowych zapewniających dziecku naturalną barierę ochronną do momentu, aż całkowicie utworzy swój układ odpornościowy. Warto tutaj wspomnieć, iż karmienie piersią ma dość duże znaczenie w profilaktyce raka piersi, skutkując nie tylko zmniejszeniem ryzyka jego rozwoju, ale również redukuje niebezpieczeństwo wystąpienia u kobiety raka endometrium czy jajników. Co więcej zmniejsza występowanie epizodów biegunki czy infekcji ucha czy dolnych dróg oddechowych u niemowląt, jak i ogranicza ryzyko nagłej śmierci niemowlęcia, rozwoju cukrzycy, astmy czy otyłości u dzieci w późniejszych latach.

Do najważniejszych składników w diecie kobiety podczas laktacji zalicza się:

  • Witaminę A
  • Witamina D
  • Witamina B1
  • Witamina B2
  • Niacyna
  • Witamina B12
  • Tłuszcz

Okazuje się bowiem, iż niedobór witaminy A skorelowany jest ściśle z odpowiednią ilością żelaza czy cynku w mleku wpływając na ekspresję ich transporterów. Natomiast niedostateczna podaż witaminy D wiąże się z zredukowaniem ilości białka, wapnia i laktozy w pokarmie, a witaminy z grupy B niezbędne są do syntezy DNA w organizmie nowonarodzonego dziecka. Poza tym odpowiednie spożycie tłuszczu ma wpływ na objętość i skład mleka, jak również obecność w nim witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K).

Do wytworzenia pokarmu organizm matki wykorzystuje zgromadzone w czasie ciąży materiały zapasowe, jak również wymaga dostarczenia zwiększonej ilości kalorii wraz z dietą. Zbyt niska masa ciała kobiety skutkuje zahamowaniem produkcji pokarmu lub jego niedoborowym składem, co natomiast wiąże się z nieodpowiednim wzrostem dziecka i wystąpieniem u niego niedoborów pokarmowych.

 

Różnice między żywieniem w trakcie ciąży oraz laktacji

 

Ciąża  – zwiększone zapotrzebowanie Laktacja – zwiększone zapotrzebowanie
·         Zapotrzebowanie energetyczne (od 2 trymestru)

·         Białko

·         Węglowodany (nieznaczny wzrost)

·         Witamina D

·         Witamina A (nieznaczny wzrost)

·         Kwas foliowy

·         Niacyna

·         Witamina B1

·         Witamina B2

·         Witamina B12

·         Żelazo

·         Cynk

·         Witamina C

·         Witamina A (znaczący wzrost)

·         Witamina D

·         Kwas foliowy

·         Niacyna

·         Witamina B1

·         Witamina B2 (znaczący wzrost)

·         Witamina B12

·         Cynk

·         Witamina C

·         Żelazo

 

 

Literatura

  1. Anstey E.H., Shoemaker M.L., Barrera C.M., et al., 2017, “Breastfeeding and Breast Cancer Risk Reduction: Implications for Black Mothers.”, Am. J. Prev. Med., 53(3), 40-46
  2. Bardosono S., Morin C., Guelinckx I., Pohan R., 2017, “Pregnant and Breastfeeding Women: Drinking for Two?”, Ann. Nutr. Metab., 70(1), 13-17
  3. Bookari K., Yeatman H., Williamson M., 2017, “Informing Nutrition Care in the Antenatal Period: Pregnant Women’s Experiences and Need for Support.”, Biomed Res. Int.
  4. Ghosh S., Spielman K., Kershaw M., et al., 2019, “Nutrition-specific and Nutrition-Sensitive Factors Associated With Mid-Upper Arm Circumference as a Measure of Nutritional Status in Pregnant Ethiopian Women: Implications for Programming in the First 1000 Days.”, PLoS One, 14(3)
  5. Kocyłowski R., Lewicka I., Grzesiak M., Gaj Z., Sobańska A., Poznaniak J., von Kaisenberg C., Suliburska J., 2018, „Assessment of Dietary Intake and Mineral Status in Pregnant Women.”, Arch. Gynecol. Obstet., 297(6), 1433-1440
  6. Kominiarek M.A., Rajan P., 2016, „Nutrition Recommendations in Pregnancy and Lactation.”, Med. Clin. North Am., 100(6), 1199-1215
  7. Lee S., Kelleher S.L., 2016, “Biological Underpinnings of Breastfeeding Challenges: The Role of Genetics, Diet, and Environment on Lactation Physiology.”, Am. J. Physiol. Endocrinol. Metab., 311(2), 405-422
  8. Stephenson J., Heslehurst N., Hall J., et al., 2018, “Before the Beginning: Nutrition and Lifestyle in the Preconception Period and Its Importance for Future Health.”, 391(10132), 1830-1841
  9. Van Neerven R.J.J., Savelkoul H., 2017, “Nutrition and Allergic Diseases.”, Nutrients, 9(7)